«Hacking» στη θρησκεία: Φιλόσοφος προειδοποιεί ότι η AI μπορεί να αντικαταστήσει τα ιερά κείμενα

Μπορεί η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) να γίνει ο νέος «νομοθέτης» της ηθικής μας και, τελικά, ο νέος μας «θεός»; Στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ (WEF) του Νταβός, ο Ισραηλινός ιστορικός και φιλόσοφος Γιουβάλ Νώε Χαράρι δεν περιορίστηκε σε οικονομικές αναλύσεις. Άγγιξε τον πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης, θέτοντας ερωτήματα που προκαλούν δέος. Σε μια ομιλία που συζητιέται παγκοσμίως, ο Χαράρι προειδοποίησε ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι απλώς ένα εργαλείο, όπως η τυπογραφία του Γουτεμβέργιου, καθώς για πρώτη φορά στην ιστορία, έχουμε μια τεχνολογία που δεν διαδίδει απλώς ιδέες, αλλά παράγει τις δικές της.

Σύμφωνα με τον Χαράρι, η τεχνητή νοημοσύνη έχει καταφέρει να «χακάρει» το λειτουργικό σύστημα του ανθρώπινου πολιτισμού, τη γλώσσα. «Επί χιλιάδες χρόνια, οι προφήτες και οι ποιητές χρησιμοποιούσαν τη γλώσσα για να πλέξουν μύθους και να γράψουν ιερά βιβλία», σημείωσε. «Τώρα, η ΑΙ μπορεί να το κάνει αυτό. Τι θα συμβεί όταν η τεχνητή νοημοσύνη αρχίσει να γράφει τις δικές της "ιερές γραφές", οι οποίες θα είναι τόσο πειστικές που θα δημιουργήσουν νέες θρησκείες;».

Ο Αλγόριθμος ως νέος «Χρησμός»

Η τεκτονική αλλαγή που προβλέπει ο Χαράρι, δεν αφορά μόνο τα κείμενα, αλλά τον τρόπο που οι άνθρωποι προσεγγίζουν το θείο. Στο παρελθόν, σε περιόδους κρίσης, οι άνθρωποι στρέφονταν στους ιερείς ή στην προσευχή.

Σύντομα, η ανθρωπότητα ενδέχεται να στρέφεται στην τεχνητή νοημοσύνη ως έναν «αλάθητο χρησμό». Έναν αλγόριθμο που, έχοντας πρόσβαση σε αμέτρητα δεδομένα, θα προσφέρει «εξατομικευμένη καθοδήγηση» που θα μοιάζει με θεϊκή παρέμβαση. Αυτή η μετατόπιση κινδυνεύει να μετατρέψει την αναζήτηση νοήματος σε αναζήτηση δεδομένων.

Οι δύο μεγάλες κρίσεις: Ταυτότητα και μετανάστευση

Ο συγγραφέας του «Sapiens» υποστήριξε -σύμφωνα με το Business Insider- ότι η ΤΝ θα πυροδοτήσει δύο μεγάλες κρίσεις για κάθε χώρα. Αφενός κρίση ταυτότητας, μιας και η αξία του ανθρώπου βασιζόταν μέχρι σήμερα στην ικανότητά του να σκέφτεται, η υπέρβαση αυτής της ικανότητας από τις μηχανές θα μας φέρει αντιμέτωπους με το ερώτημα: «Τι είμαστε αν δεν είμαστε η νοημοσύνη μας;».

Μέχρι σήμερα ξέρουμε ότι τα μεταναστευτικά κύματα τα προκαλούν ο πόλεμος, οι φυσικές καταστροφές και η οικονομική ανέχεια. Ωστόσο ο Χαράρι εισάγει έναν καινοφανή όρο στη δημόσια συζήτηση, τους «ΑΙ μετανάστες». Όπως οι άνθρωποι μετανάστες, έτσι και οι αλγόριθμοι φέρνουν οφέλη (ιατρική, διδασκαλία) αλλά και ανατροπές. Σε αντίθεση όμως με τους ανθρώπους, οι «ψηφιακοί μετανάστες» θα είναι σίγουρα πολιτικά ανέντιμοι και θα αλλάξουν την τοπική κουλτούρα ριζικά.

Ο φιλόσοφος έθεσε το ακροατήριο προ των ευθυνών του. Θέλουμε να αναγνωρίσουμε την τεχνητή νοημοσύνη ως «νομικό πρόσωπο»; Θέλουμε να της επιτρέψουμε να κηρύττει τις δικές της θρησκείες ή να δημιουργεί φιλίες με τα παιδιά μας στα social media; «Αν θέλετε να επηρεάσετε την πορεία της ανθρωπότητας, πρέπει να πάρετε την απόφαση τώρα», τόνισε.